Gaudeamus Festival 2026 ku dê di navbera 9–13ê Îlona 2026an de li bajarê Utrecht ê Hollandayê bê lidarxistin, formên cihêreng ên mûzîka hemdem û ceribandî tîne cem hev. Festîvala ku li gelek cihên bajarî belav dibe, bi taybetî li TivoliVredenburg ku yek ji mekanên girîng ên çand û mûzîkê yên Utrechtê ye, besteyên nû, mûzîka elektronîk, performans, enstalasyonên dengî û berhemên navdîsîplînî di heman bernameyê de tîne cem hev. Di bernameya festîvalê ya 2026an de Hardî Kurda wekî bestekar û hunermendê dengî bi du xebatên xwe yên înteraktîf cih digire, di heman demê de jî endamê juriya Gaudeamus Award 2026 ye. Hardî Kurda dê di çarçoveya festîvalê de du enstalasyonên dengî yên bi navê Sounding Carpet û Your Resonance pêşkêşî temaşevanan bike. Ev xebat di 9ê Îlonê de li TivoliVredenburg Pandora Foyer, di 12ê Îlonê de dîsa li Pandora Foyer û di 13ê Îlonê de li Park 6 têne pêşkêşkirin. Ev beşa festîvalê pratîka Kurda ya ku sînorên di navbera kompozîsyon, improvizasyon, performans û enstalasyonê de vedikole, berbiçav dike.
Cihdayîna Kurda di bernameya Gaudeamusê de ji bo nirxandina pratîka wî ne tenê di çarçoveya bestekariyê de, lê herwiha di qada hunera dengî ya hemdem û mûzîka ceribandî de jî girîngiyeke taybet heye. Kurda di xebatên xwe de cîhanên dengî yên hatine paşguhkirin, perçebûyî û nexuya vedikole; di heman demê de mijarên wekî sînor, bêcihkirin, qanûnîbûn û polîtîkayên guhdarîkirinê bi rêya deng ve dixe nav nîqaşê. Ev nêzîkatî berhemên wî, yên ku bi ezmûnên wî yên koçberiyê yên kesane re jî têkildar in, dibe beşek ji qada veguherbar a di navbera mûzîk û hunera hemdem de. Di heman çarçoveyê de, di bernameya festîvalê de hunermendên ji dîsîplîn û erdnîgariyên cuda wekî Peni Candra Rini, New European Ensemble, Andy McGraw, Mivos Quartet, Nick Dunston & PULSE, Ragazze Quartet û Katharine Dain jî cih digirin. Gaudeamus 2026 derfeteke berfireh ji bo hilberîna hunerî diafirîne ku mûzîkê tenê bi salona konserê ve sînordar nake, lê belê têkiliya deng bi performans, laş, teknolojî û mekanê re vedikole.
Sounding Carpet
Pratîka dengî ya Hardî Kurda û du xebatên wî yên înteraktîf
Pratîka Hardî Kurda qadeke hilberîna hunerî ya navdîsîplînî pêk tîne ku sînorên di navbera bestekarî, improvizasyon, hunera dengî, performans û enstalasyonê de vedikole. Kurda, ku xwe wekî “sound artist, composer, improviser, violinist and researcher” (hunermendê dengî, bestekar, improvizator, kemanjen û lêkolîner) pênase dike, bi taybetî bi têgeha “found score” (partîsyona hatî dîtin) nesneyên rojane, laş, mekan, arşîv û daneyên teknolojîk vediguherîne materyalên mûzîkal. Di vê nêzîkatiyê de nota êdî ne tenê sîstemeke ku ji sembolên nivîsandina kevneşopî ya mûzîkê pêk tê ye; nexşeya xalîçeyekê, rojnameyek, nexşeyek, rojnivîseke tenduristiyê an jî sînyalên elektrîkî yên ku laş çêdike jî dikarin bibin partîsyonên ku têne xwendin û veguherandin. Xebatên Kurda di heman demê de li ser mijarên wekî sînor, bêcihkirin, qanûnîbûn û polîtîkayên guhdarîkirinê hûr dibin. Gaudeamus jî pratîka hunermend wekî lêkolîneke li ser “cîhanên dengî yên hatine paşguhkirin, perçebûyî û nexuya” pênase dike.
Du mînakên cihêreng ên vê nêzîkatiyê di enstalasyonên dengî yên înteraktîf Sounding Carpet û Your Resonance de xuya dibin. Sounding Carpet xalîçeyeke kurdî ya destçêkirî ya kevneşopî wekî “found score” digire dest. Sembol û tevnên li ser xalîçeyê bi destwerdana fîzîkî ya temaşevanan dibin çavkaniya hilberîna dengê. Her ku ziyaretvan tiliyên xwe li ser rûyê xalîçeyê pêl dikin û hereketê pê dikin, qatên cihêreng ên deng û qerebalixiya dengî yên ku di nav xebatê de hatine bicihkirin çalak dibin; bi vî rengî sembolên ku xalîçe ji rabirdûyê digihîne îro, bi rêya guhdarîkirinê ji nû ve bi heyama niha re têne girêdan. Di raveya Kurda de ev xebat wekî veguherandina tekstîlekê bo partîsyoneke hatî dîtin tê pênasekirin. Versiyoneke vê berhemê di sala 2018an de di çarçoveya SPACE21 Sound Art and Experimental Music Festival de, ku li Hewlêr û Silêmanî hat lidarxistin, hate pêşkêşkirin. Versiyona ku dê li Gaudeamus 2026 were pêşkêşkirin, li ser bingeha xebata ku ji aliyê Kulturbryggan û Swedish Art Grant Committee ve hat sîparîşkirin ava bûye; sepana kodkirinê jî ji aliyê Carlo Cattano ve hatiye pêkanîn.
Your Resonance jî çavkaniya hilberîna dengê ji nesneyeke çandî diguhêze laşê mirov. Ev xebat ji rojnivîsa ku diya Kurda di dema muayeneyên tenduristiyê de girtiye dest pê dike. Ev berhema ku piştî mirina diya wî di sala 2019an de ji bo bîranîna wê hatiye terxankirin, rojnivîsê wekî “found score”ekî din digire dest. Li şûna ku şopên ku di rojnivîsê de hatine tomar kirin wekî bîranînek ji bo xwendinê bihêle, Kurda wan di nav têkiliya deng û performansê de ji nû ve hilberîne. Di avahiya înteraktîf a xebatê de daneyên ECGyê (elektrokardiyogram) têne bikaranîn: çalakiya elektrîkî ya dil di dema rast de tê xwendin û vediguhere manipülasyonên dengî yên cûrbicûr. Bi vî rengî sînyala elektrîkî ya laş dibê materyalek mûzîkal û di navbera laşê beşdar û dengên ku têne hilberandin de sîstemeke vegerberdana rasterast ava dibe. Hilberîna yekem a vê berhemê di navbera salên 2015–2019an de ji aliyê Public Art Agency of Västra Götaland Region ve hate siparîşkirin.
Dema ku her du xebat bi hev re têne nirxandin, baş tê dîtin ku nêzîkatiya “found score” ya Kurda li ser du qada madeyî yên cihêreng çawa dixebite: dema ku Sounding Carpet li ser bîra çandî ya di rûyê tekstîlekê û sembolên wê de lêgerînê dike, Your Resonance bîra kesane vediguherîne ritmên elektrîkî yên laş. Di yekê de nexşeya xalîçeyê wekî çavkaniya hilberîna dengê tê xwendin; di yê din de çalakiya elektrîkî ya dil dibê materyala kompozîsyonek mûzîkal. Bi vî rengî Kurda sînorên di navbera nesne, laş, bîr û deng de derbasdar dike û mûzîkê ji formek ku tenê tê bihîstin derdixe, vediguherîne qadek ku dikare bê destlêdan, bê xwendin û bi awayekî laşî bê ezmûnkirin.
Di mûzîka kurdî ya hemdem de cihê taybet ê Hardî Kurda
Hardî Kurda di nav mûzîka kurdî de li cihekî cuda radiweste ku ji cihê bestekarekî ku tenê repertuvara kevneşopî bi teknîkên mûzîka hemdem ji nû ve şîrove dike, derbas dibe. Taybetmendiya pratîka wî di wê yekê de xuya dibe ku çanda dengî ya kurdî bi xwe vediguherîne qadeke lêkolînê, arşîvkirinê û hilberîna ceribandî. SPACE21 Sound Gallery ya ku wî li Silêmaniyê damezrandiye, nîşan dide ku ev nêzîkatî tenê bi berhemên wî yên kesane ve sînordar nîne. Kurda ku ji sala 2017an vir ve bi rêya SPACE21ê festîvalên mûzîka ceribandî û hunera dengî, atolye, lêkolîn, weşan û pargîdaniyeke plakê pêş dixe, li Herêma Kurdistanê ji bo hilberîna dengî ya hemdem binesaziyeke serbixwe ava dike.
Ji vê aliyê ve cihê Kurda di du waran de girîng dibe. Yekem, li hember temsîlkirina mûzîka kurdî tenê bi repertuvara kevneşopî, qadeke alternatîf a hilberîna hemdem vedike. Wî pratîkên wekî improvizasyona serbest, mûzîka elektroakûstîk, dengê elektronîk, radyo, xişxiş, teknolojiyên înteraktîf û enstalasyonên dengî bi ezmûna kurdî re têkildar dike. Duo Moment a ku wî bi Khabat Abas re ava kiriye, yek ji mînakên destpêkê yên vê nêzîkatiyê ye. Di albûma Broken Resonance de ku ji performansên improvizasyonî yên di navbera 2016 û 2020an de li Berlîn û Londrayê pêk hatine pêk anîne pêk tê, Abas çello dixebitîne, Kurda jî bi devreyên radyoyê yên vekirî û elektronîkên zindî dixebite.
Aliyê duyem, û belkî jî aliyê girîngtir, pirsgirêka arşîva dengî ye. Projeya Archive Khanah ya Kurda dîroka mûzîka kurdî tenê wekî repertuvareke ku ji berhemên temambûyî yên divê werin parastin pêk tê, nabîne. Berevajî wê, armanca proje ev e ku dengên ku bi taybetî di navbera salên 1920yî û 1970yî de li Kurdistan û Iraqê hatine tomar kirin, paşve mayîne an jî li derveyî arşîvên fermî manîne, bi rêbazeke li ser bingeha civakê û înteraktîf ji nû ve bixe nav circulationê û bikarhênanê. Projeya ku di çarçoveya lêkolîna Beyond 1932 ya li King's College Londonê de hate danasîn, pirsên girîng derbarê vê yekê de radixe holê: arşîv ji aliyê kê ve tê avakirin, kîjan deng “hêjayî arşîvkirinê” têne hesibandin û kîjan deng li derveyî dîrokê têne hiştin.
Ji ber vê yekê, tiştê ku Kurda dike ew e ku pirsên “Mûzîka kurdî çi ye, ji aliyê kê ve tê tomar kirin, çawa tê parastin û çawa tê guhdarîkirin?” bike mijara pratîka xwe ya mûzîkal. Pêşkêşiya Archive Khanah ya sala 2025an a Center for the Interdisciplinary Study of Music li UC Santa Barbara jî projeyê bi taybetî di çarçoveya çanda kasetan a kurdî, bîra dîasporîk û arşîvgeriya li ser bingeha civakê de dinirxîne.
Bikaranîna radyoyê ya Kurda jî di vê çarçoveyê de girîng e. Têkiliya ku wî di zaroktiya xwe de li tamîrxaneya radyoyan a birayê xwe li Silêmaniyê bi frekansên radyoyê re ava kiriye, paşê di xebatên wî de dîsa derdikeve holê. Bi taybetî, wî parazît û frekansên radyoyê yên ku ji ezmûna koçeke neqanûnî ber bi Ewropayê ve çavkaniyê digirin, vediguherîne materyalên dengî. Bi vî rengî radyo dibê amûrek ku mijarên sînor, koç, ragihandin, qanûnîbûn û gihîştinê di nav xwe de dihêle.
Di vê çarçoveyê de, rasttir e ku Kurda di mûzîka kurdî ya hemdem de bi hev re wekî bestekar, hunermendê dengî, arşîvger û kurator were fikirîn. Çawa ku ew di pratîka xwe de bestekarî û hunera dengî ya ceribandî ji hev naqetîne, di heman awayî de jî hilberîna xwe ya hunerî û xebata avakirina sazî û arşîvan ji bo qada dengî ya hemdem li Kurdistanê ji hev naqetîne. Ji ber vê yekê, SPACE21 û Archive Khanah ne tenê proje ne, belkî beşên bingehîn ên pratîka hunerî ya Kurda û destwerdana wî ya berfirehtir di qada mûzîka kurdî ya hemdem de ne.
Hardî Kurda
Hardî Kurda bestekar, hunermendê dengî, improvizator, kemanjen û lêkolîner e. Ew damezrîner û kuratorê SPACE21 Sound Gallery ye ku navenda wê li Silêmaniya Herêma Kurdistanê ye. Ji sala 2017an vir ve, bi rêya SPACE21ê, li Herêma Kurdistanê festîvalên mûzîka ceribandî û hunera dengî, atolye, projeyên lêkolînê, weşan û hevkariyên navneteweyî pêş dixe. Her wiha damezrînerê projeya arşîva dengî ya înteraktîf a bi navê Archive Khanah e.
Kurda li Enstîtuya Hunerên Bedew a Silêmaniyê perwerdehiya mûzîkê dît. Li Gothenburg Academy of Music and Drama di qada kompozîsyona mûzîkê de hem lîsans û hem jî lîsansa bilind qedand. Li Goldsmiths, University of London, xwendina xwe ya doktorayê temam kir. Di sala 2025an de teza xwe ya doktorayê ya bi sernavê Found Scores: Listening in a Time of Crisis pêşkêşî Goldsmithsê kir.
Pratîka wî ya hunerî kompozîsyon, improvizasyon, mûzîka elektroakûstîk, enstalasyona dengî, radyo û performansê tîne cem hev. Di çarçoveya nêzîkatiya Found Scores ya ku pêş xistiye de, nesneyên rojane an jî karbidest ên wekî xalîçe, amûra ECGyê, pirtûk, nexşe û devreya radyoyê vediguherîne partîsyonên mûzîkal ên alternatîf. Sounding Carpet, Your Resonance, Illegal Frequencies, Radiola Springs, Illegal Score – Dukan Dam, Vibration of Books û Voice Notes di nav xebatên wî yên bijartî de ne.
Xebatên Kurda li gelek sazî û festîvalên navneteweyî yên wekî Sonorities Festival (Belfast), Borderline Festival (Atîna), MaerzMusik (Berlîn), Café OTO (Londra), Irtijal Festival (Beyrût), Le Guess Who? (Utrecht) û New Music Biennial / Southbank Centre (Londra) hatine pêşkêşkirin. Her wiha di bernameyên wekî Radio Art Residency (Halle), Beyond 1932 (King’s College London) û Le Guess Who? / Reproduction (Goa) de rezîdansên hunermendiyê pêk aniye.
Kurda her wiha yek ji endamên juriya Gaudeamus Award 2026 e. Di Îlona 2026an de, di çarçoveya Gaudeamus Festival a li Utrechtê de, dê du enstalasyonên dengî yên înteraktîf ên bi navê Sounding Carpet û Your Resonance pêşkêş bike.
Kurda, bi çellîst Khabat Abas re, yek ji hev-damezrînerên Duo Moment e. Ew albûmên Broken Resonance û Illegal Performanceweşandiye; albûma wî ya solo Radiola Springs jî di sala 2022an de hat weşandin.
info@firezz.com
Şîrove
00