Profîla Hunermendan
FIREZZProfîla Hunermendan

Hiwa K

HUNERMENDA PIRDÎSÎPLÎN
Hiwa K
Hiwa KFIREZZ

Derbarê hunermend de

Hiwa K hunermendekî hevdem ê Kurd e ku di sala 1975an de li Silêmaniyê ji dayik bûye. Ew di qada hunerê hevdem de yek ji hunermendên girîng e ku bi berhemên xwe yên pirqatî yên li ser sirgûn, bîra piştî şer, polîtîkayên laş, keda rojane û rejîmên dîtinê pêşketiye, derdikeve pêş. Hunermendê ku li Berlînê dijî û ezmûna koçberiya bi meşê ya ji Kurdistana Iraqê ber bi Ewropayê ve heye, vîdeo, performans, deng û enstalasyonê bi hev re bi kar tîne. Bi xebatên xwe yên lêkolînê-bingeh ên ku bîra kesane bi pêvajoyên biyopolîtîk ên gerdûnî re têkildar dikin, ew di nav qada post-konseptuel a hunerê hevdem de tê nirxandin. Derketina pêş a Hiwa K di asta navneteweyî de bi xebata wî ya The Bell Project ku di 56emîn Bienala Venedîkê de hate pêşandan, zêdetir berbiçav bû. Di vê xebatê de bermayiyên metal ên leşkerî yên ku ji Şerê Îran–Iraqê û Şerên Kendavê mane bûn, hatin helandin û veguherînin zingilekî mezin. Berhem avahiyeke bihêz a bîra polîtîk ava dike ku bermayiyên şer hem ji aliyê maddî û hem jî ji aliyê sembolîk ve ji nû ve dixe dewrê. Rolyefên ku li ser rûyê zingilê cih digirin û referansê didin hunerê Mezopotamyayê, tangeha di navbera wêranî û berdewamiya çandî de dikin dîtbar. Ev xebat gotina Aram Tîgran tîne bîra mirov: “Heger ez careke din bêm dinyayê, ez ê hemû tank, tiving û çekan bihelînim û ji wan saz, cumbuş û zirne çêkim.” Bendeke din a girîng ku pêgeha Hiwa K di nav hunerê hevdem de xurt kir, documenta 14 bû. Di çarçoveya documenta 14 a ku bi sernavê Learning from Athens hate organîzekirin de, berhema wî ya Pre-Image (Blind as the Mother Tongue) avahiya têgihiştinê ya parçebûyî ya sûjeyê sirgûnkirî bi rêya laş lêkolîn dike. Hunermend bi neynikên ku li serê xwe hildigire dimeşe û ezmanê li ser erdê radixe, têkiliya di navbera jor û jêr, laş û mekan de berevajî dike. Ev jesta performatîf ezmûna koçberiyê wekî îfadeyeke têgihiştinî û mekanî radixe ber çavan. Hiwa K ku di Bienala Sharjah, Manifesta 7, Bienala Hunerê ya Asyayê û gelek pêşangehên navneteweyî de beşdar bûye, îro wekî yek ji fîgurên girîng ên nîqaşên ku li ser koçberî, bîr, biyopolîtîka, teknolojiyên şer û formên zanînê yên alternatîf di qada hunerê hevdem de tên meşandin, tê qebûlkirin.

Hunermendên din