Almanya’nın Hamburg kentindeki Kunsthaus Hamburg, Melike Kara’nın Whispers (Fısıltılar) başlıklı kişisel sergisine ev sahipliği yapıyor. 5 Haziran’da açılan ve 23 Ağustos 2026’ya kadar devam edecek sergi, 9. Triennale der Photographie Hamburg kapsamında kentte sekiz farklı kurumda gerçekleştirilen 11 sergiden biri olarak düzenleniyor. Anna Nowak’ın küratörlüğünü üstlendiği Whispers, Kara’nın fotoğraf, resim ve mekân arasındaki ilişkileri araştırdığı pratiğinin yeni bir aşamasını ortaya koyuyor.
1985 yılında Bensberg’de doğan ve Köln’de yaşayan Melike Kara, resim merkezli disiplinlerarası pratiğinde fotoğraf parçaları, organik malzemeler ve mekâna özgü yerleştirmelerle çalışıyor. Düsseldorf Sanat Akademisi’nde Rosmarie Trockel’in öğrencisi olan sanatçının çalışmaları, Yuz Museum, Şanghay; WIELS, Brüksel; Kölnischer Kunstverein, Köln; Carnegie Museum of Art, Pittsburgh; Kunst Halle Sankt Gallen; Museum De Fundatie, Zwolle ve Schirn Kunsthalle Frankfurt gibi uluslararası kurumlarda sergilendi.
Melike Kara, Whispers, Installation view, Kunsthaus Hamburg-Hamburg, 2026, Photo: Jaewong Kim
Kara’nın Kürt mirası ve 2014’ten bu yana oluşturduğu fotoğraf arşivi, Whispers’ın temel çıkış noktalarından birini oluşturuyor. Sanatçı, kişisel ve kolektif hafızayla ilişkili bu arşivi Kunsthaus Hamburg için geliştirdiği büyük ölçekli, mekâna özgü yerleştirmede farklı malzemeler ve müdahaleler aracılığıyla yeniden ele alıyor. Serginin öne çıkan müdahalelerinden birinde Kara, ilk kez kendi fotoğraf arşivindeki görüntüleri yakarak ortaya çıkan külleri yerleştirmenin bir parçası haline getiriyor. Fotoğraf, resim, kül, organik malzemeler ve mekân arasındaki bu karşılaşma, Whispers’ın sergi alanında kurduğu maddi dünyanın temelini oluşturuyor.
Arşivden dönüşüme: Whispers’ın maddi dünyası
Kara’nın fotoğrafla kurduğu ilişki, Whispers’ta, bir görüntünün korunmasından çok, görüntünün farklı işlemlerden geçerek başka biçimlere dönüşmesi üzerinden ilerliyor. Sanatçının önceki üretimlerinde fotoğraf yüzeyine uyguladığı müdahaleler, görüntünün bütünlüğünü bozarak arşiv fikrini sorgulayan bir yöntem oluşturuyordu. Fotoğrafların kesilmesi, üst üste getirilmesi ya da kimyasal müdahalelerle bazı bölümlerinin silinmesi, görüntünün taşıdığı bilginin her zaman eksiksiz biçimde korunamayacağını ortaya koyuyordu. Whispers’ta ise bu süreç daha ileri bir noktaya taşınıyor: görüntü artık yalnızca değiştirilmiyor, fiziksel olarak başka bir maddeye dönüşüyor.
Melike Kara, Whispers, Installation view, Kunsthaus Hamburg-Hamburg, 2026, Photo: Jaewong Kim
Bu dönüşüm, serginin mekânsal kuruluşunda da devam ediyor. Kunsthaus Hamburg’un salonu, birbirinden bağımsız işlerin yan yana getirildiği bir sergi alanı olmaktan çıkarılarak bahçe fikri etrafında örgütlenen bütünlüklü bir yerleştirmeye dönüştürülüyor. Resimler duvar yüzeyleriyle sınırlı kalmayıp zemine de dahil ediliyor; kahve telvesinden oluşturulan izler mekân boyunca uzanıyor; bitkiler yerleştirmenin farklı noktalarında büyüyor. Su ise duvarlardan aşağıya akarak resimlerin yüzeyleriyle ve zeminle temas ediyor, bazı bölümlerde havuzlar ve küçük su birikintileri oluşturuyor. Bu düzenleme, serginin farklı malzemelerini tek bir kompozisyon içinde bir araya getirirken aynı zamanda mekânı zaman içerisinde değişen bir çevreye dönüştürüyor.
Melike Kara, Whispers, Installation view, Kunsthaus Hamburg-Hamburg, 2026, Photo: Jaewong Kim
Kahve telvesi, bu çevrenin en kişisel malzemelerinden biri. Kara, telveyi büyükannesinin kahve falı geleneğiyle ilişkilendiriyor. Böylece gündelik ve ailevi bir pratik, serginin malzeme repertuarına dahil oluyor. Ancak telve burada yalnızca kültürel bir referans olarak kullanılmıyor; zeminde ve mekânda bıraktığı iz, resimle mimari arasındaki sınırı da belirsizleştiriyor. Bir fincan kahvenin ardından geriye kalan tortunun sergi alanına taşınması, gündelik yaşamdan gelen bir malzemenin sanat yapıtının parçasına dönüşmesini sağlıyor.
Bitkiler ise yerleştirmenin zamanla ilişkisini doğrudan görünür kılıyor. Bir resim ya da fotoğraf gibi tamamlanmış bir nesne olarak karşılaşılmayan bitki, büyüme ve değişim üzerinden farklı bir zamansallık taşıyor. Bu nedenle Whispers’taki bahçe yalnızca bir mekân tasarımı değil; farklı hızlarda değişen maddelerin aynı ortamda karşılaşmasını sağlayan bir yapı olarak çalışıyor. Külün hareketsizliği, suyun akışkanlığı ve bitkinin büyümesi aynı mekânda farklı zaman biçimlerini yan yana getiriyor.
Melike Kara, Whispers, Installation view, Kunsthaus Hamburg-Hamburg, 2026, Photo: Jaewong Kim
Su, bu yapının hareketli unsurunu oluşturuyor. Duvarlardan aşağıya süzülen ve bazı noktalarda biriken su, resimlerin ve zeminin sınırlarını sabit bırakmıyor. Bazen berrak, bazen bulanık görünen su, mekânın algılanışını da sürekli değiştiriyor. Resim burada, bakılan bir yüzey olmanın sınırlarını aşarken, suyun geçtiği ve çevresindeki maddelerle ilişkiye girdiği bir yüzeye dönüşüyor. Bu durum, Kara’nın resim pratiğinde önemli olan görüntü ile maddilik arasındaki ilişkinin sergi mekânına yayılmasını sağlıyor.
Melike Kara, Whispers, Installation view, Kunsthaus Hamburg-Hamburg, 2026, Photo: Jaewong Kim
Bu noktada ateş ve su, Whispers’ın iki karşıt fakat birbirini tamamlayan maddi hareketini belirliyor. Ateş fotoğrafı görüntüden kül haline getirerek temsilin maddesini dönüştürüyor; su ise yüzeyler arasında hareket ederek mekânı sürekli yeniden biçimlendiriyor. Buna bitkilerin büyümesi ve kahve telvesinin bıraktığı tortu eklendiğinde, sergi alanı farklı oluş ve çözülme süreçlerinin birlikte gerçekleştiği bir çevreye dönüşüyor. Burada malzemeler belirli kavramları temsil etmekle kalmıyor; kendi fiziksel özellikleriyle de serginin zamanını ve mekânsal deneyimini belirliyor.
Photo: Studio photo, 2025 © Melike Kara, Photo: Şirin Şimşek
Bu maddi yapı, Whispers’ın Kürt mirasıyla kurduğu ilişkiyi doğrudan kültürel sembollere yerleştirmiyor, aktarılma ve dönüşme süreçleri üzerinden düşünmeye imkân veriyor. Kahve telvesinin aile içindeki bir pratikten sergi malzemesine dönüşmesi, fotoğrafın görüntüden küle geçmesi ve arşivin mekânsal bir yerleştirmenin parçası haline gelmesi, kültürel mirasın değişmeden taşınan bir bütün olmadığını gösteriyor. Bir gelenek, bir görüntü ya da bir aile arşivi farklı kuşaklara aynı biçimde aktarılmak yerine, her aktarımda yeni bir bağlama ve yeni bir maddi forma girebiliyor.
Bu nedenle sergide kimlik ve aidiyet, belirli imgelerin doğrudan temsili yerine bu dönüşüm süreçleri üzerinden ele alınıyor. Kara’nın kişisel ve kültürel geçmişi yerleştirmenin açık bir referans noktası olsa da Whispers bunu tamamlanmış bir kimlik anlatısına dönüştürmüyor. Aksine, bir mirasın nasıl taşındığını, hangi parçalarının korunduğunu, hangilerinin değiştiğini ve yeni bağlamlarda nasıl yeniden anlam kazandığını düşündürüyor. Serginin 9. Triennale der Photographie Hamburg’un “Alliance, Infinity, Love – In the Face of the Other” (İttifak, Sonsuzluk, Aşk – Ötekiyle Yüz Yüze) temasıyla ilişkisi de burada belirginleşiyor. Kişisel bir arşivden hareket eden yerleştirme, kültürel aidiyeti kapalı ve değişmez bir kategori olarak sunmak yerine, karşılaşmalar ve dönüşümler yoluyla yeniden kurulan bir ilişki alanına açıyor.
Melike Kara, Whispers, Installation view, Kunsthaus Hamburg-Hamburg, 2026, Photo: Jaewong Kim
Whispers böylece fotoğraf arşivinden başlayan fakat fotoğrafla sınırlı kalmayan bir yapı kuruyor. Görüntü kül haline geliyor, resim zemine ve duvara yayılıyor, kahve telvesi gündelik hayattan sergi mekânına taşınıyor, su, yüzeyler arasında hareket ediyor, bitkiler ise zaman içinde büyümeye devam ediyor. Kara’nın asıl dönüşümü de burada gerçekleşiyor: arşiv, geçmişi saklayan bir koleksiyon olmaktan çıkarak farklı maddelerin, zamanların ve deneyimlerin karşılaştığı yaşayan bir mekâna dönüşüyor.
Melike Kara in her Köln studio, 2018.
Melike Kara (*1985, Bensberg, DE), özellikle resme odaklanan çeşitli ortamlarda çalışan bir sanatçıdır. Uygulamasında, görüntü ve mekan arasındaki etkileşimde algı, maddilik ve dönüşüm sorularıyla ilgilenir. Kara, resme ek olarak, çok katmanlı, mekansal takımyıldızlar halinde bir araya getirilmiş fotoğraf parçaları, organik malzemeler ve enstalasyon tabanlı düzenlemelerle çalışır. Düsseldorf Sanat Akademisi'nde Rosmarie Trockel'in altında çalıştı. Çalışmaları Yuz Müzesi, Şangay (2018); Wiels Çağdaş Sanat Merkezi, Brüksel (2020); Kunstverein Göttingen (2020); Kölnischer Kunstverein, Köln (2021); Carnegie Sanat Müzesi, Pittsburgh (2022); Kunst Halle Sankt Gallen (2023); Kunstverein für die Rheinlande und Westfalen Düsseldorf, Düsseldorf (2023); Museum De Fundatie, Zwolle (2023); Philara Foundation, Düsseldorf (2023) ve Schirn Kunsthalle, Frankfurt (2024) olmak üzere uluslararası olarak sergilendi. Köln'de yaşıyor ve çalışıyor.
Yorumlar
00