FIREZZ BAŞLARKEN

FIREZZ BAŞLARKEN

FIREZZ, çağdaş sanata odaklanan bağımsız bir yayın ve arşiv platformu olarak yayın hayatına başladı. Adını Kürtçede yayılmacı ve dirençli bir bitkiyi ifade eden “frêz” sözcüğünden alan FIREZZ, sanatın da benzer biçimde sınırları, merkezleri ve yerleşik anlatıları aşarak çoğaldığına inanır. Bir görüntüde, bir metinde, bir sergide ya da bir ses işinde ortaya çıkan sanatsal üretim, kendi anlamını kurmakla birlikte; yeni ilişkiler, yeni karşılaşmalar ve yeni düşünme biçimleri yaratır. FIREZZ, bu çoğalma hareketini takip etmeyi ve görünür kılmayı amaçlar.

Platformun çıkış noktası çağdaş Kürt sanatıdır. Ancak FIREZZ, bu alanı sabit, kapalı ve tek bir kimlik kategorisi şeklinde biçimlenmenin aksine; farklı coğrafyalar, diller, tarihsel deneyimler ve estetik yaklaşımlar arasında kurulan dinamik bir ilişki alanı olarak düşünür. Kürt sanatçıların üretimlerini görünür kılarken, bu üretimlerin temas ettiği daha geniş sanatsal ve düşünsel bağlamları da tartışmaya açmayı hedefler.

Sanatçılar, sergiler, metinler, hareketli görüntü, performans, ses sanatı, moda,  araştırma ve arşiv çalışmaları FIREZZ’in temel ilgi alanlarını oluşturur. Platform, güncel üretimleri takip eden, eleştirel tartışmalara alan açan ve çağdaş Kürt sanatının dağınık hafızasını erişilebilir kılan, yaşayan bir arşiv oluşturmayı amaçlamaktadır.

Bugün Kürt sanatına ilişkin bilgi, belge ve tartışmalar farklı ülkeler, diller ve kurumlar arasında parçalı bir şekilde dolaşmaktadır. Sanatçılar, araştırmacılar ve izleyiciler çoğu zaman aynı alan içerisinde üretilen bilgiye dahi sınırlı biçimde erişebilmektedir. FIREZZ, bu parçalı yapının içerisinde yeni bağlantılar kurmayı; sanatçılar, yazarlar, küratörler, araştırmacılar ve okurlar arasında ortak bir düşünce zemini oluşturmayı hedefler.

FIREZZ, çağdaş sanatı temsil edilen kimlikler üzerinden alılmamakla kalmaz; estetik biçimler, üretim yöntemleri, tarihsel kırılmalar ve düşünsel tartışmalar üzerinden de ele alır. Bu nedenle FIREZZ, bir yayın platformundan olduğu kadar, farklı seslerin ve perspektiflerin kesişebileceği açık bir alan olarak da düşünülmelidir.

FIREZZ Editorial Collective, Ebru Ojen, Yonca Karakaş, Fatih Tan, Ahmed Kutlu ve Mahsum Çiçek’in bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Edebiyat, görsel sanatlar, eleştiri, araştırma ve küratöryel çalışmalar gibi farklı alanlardan gelen kolektif, FIREZZ’i ortak bir düşünme, tartışma ve üretim zemini olarak kurgular. Editoryal süreçler tek bir merkezin yönlendirdiği bir yapı yerine, karşılıklı diyalog, eleştirel değerlendirme ve kolektif üretim anlayışıyla şekillenir. FIREZZ’in yayın politikası bu çoğulluk ilkesinden beslenir.

Neden FİREZZ

Çağdaş Kürt sanatında son yirmi yılda dikkat çekici bir üretim artışı yaşanmasına rağmen, bu üretimleri düzenli biçimde takip eden, belgeleyen ve eleştirel olarak değerlendiren sürdürülebilir bir yayın altyapısı henüz yeterince oluşmuş değildir. Sanatçılar hakkında kataloglar, sergi metinleri, bireysel araştırmalar ve dağınık çevrimiçi içerikler bulunsa da bunları ortak bir bağlam içerisinde bir araya getiren bağımsız ve süreklilik taşıyan platformların sayısı oldukça sınırlıdır.

Öte yandan Kürt sanatına ilişkin bilgi üretimi büyük ölçüde sergiler, kurumlar ve dönemsel projeler tarafından belirlenmektedir. Bir sanatçının görünürlüğü çoğu zaman katıldığı sergi, bienal veya küratöryel çerçevenin sınırları içerisinde kalmaktadır. Oysa bir sanat alanının gelişebilmesi eleştiri, araştırma, söyleşi, yayıncılık ve arşiv çalışmalarının süreklilik kazanmasıyla mümkündür.

Bu ihtiyaç, Kürt sanat üretiminin dağınık coğrafi yapısıyla daha da belirginleşmektedir. Türkiye, Irak, İran, Suriye, Avrupa ve Amerika’nın farklı kentlerinde çalışan sanatçılar arasında düzenli ve sürdürülebilir bir dolaşım ağı bulunmamaktadır. Bunun sonucu olarak aynı dönemde üretim yapan sanatçılar dahi birbirlerinin çalışmalarından habersiz kalabilmektedir. Bu durum siyasal sınırların yarattığı bir parçalanma olmakla birlikte kültürel, entelektüel ve arşivsel bir sorundur.

Benzer biçimde, çağdaş Kürt sanatının tarihi de henüz yeterince yazılmış değildir. Pek çok sanatçıya, sanat inisiyatifine ve sergiye ilişkin bilgiler kişisel arşivlerde, eski kataloglarda veya erişimi sınırlı kaynaklarda dağınık halde bulunmaktadır. Bu parçalanmış hafıza, yeni kuşakların kendi tarihleriyle ilişki kurmasını zorlaştırdığı gibi, alanın bütünlüklü biçimde değerlendirilmesini de engellemektedir.

Kürt sanatına dair tartışmalar çoğu zaman temsil ve kimlik meseleleri etrafında yoğunlaşırken; estetik, biçim, medya, performans, ses, dijital kültür, küratöryel pratikler, sanat piyasası ve sanat teorisi gibi konular yeterince görünürlük kazanamamaktadır. Zira bir sanat alanının olgunlaşması, görünürlük elde etmesi ve kendi iç tartışmalarını üretebilmesine bağlıdır.

FIREZZ tam da bu ihtiyaçlardan doğmaktadır.

Platform; çağdaş Kürt sanatını belgelemeyi, dağınık arşivleri görünür kılmayı, sanatçılar arasında yeni bağlantılar kurmayı, eleştirel ve teorik tartışmalara alan açmayı ve sergi haberinin ötesine geçen bir sanat kamusunun oluşumuna katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Kürt sanatını, çağdaş sanatın küresel tartışmaları içerisinde değerlendirmeyi, düşünsel ve estetik üretimin etkin bir parçası olarak ele almayı hedeflemektedir. FIREZZ’in en güçlü gerekçesi burada yatmaktadır; henüz tam anlamıyla oluşmamış bir sanat kamusunun alt yapısında katkıda bulunmak. Bu, “Kürt sanatını tanıtmak” gibi genel bir ifadeden çok daha somut ve savunulabilir bir iddiadır.

FIREZZ Editorial Collective

info@firezz.com