DEMA FIREZZ DEST PÊ DIKE

DEMA FIREZZ DEST PÊ DIKE

FIREZZ wekî platformeke serbixwe ya weşan û arşîvê, ku balê dikişîne ser hunera hevdem, bi awayekî fermî dest pê kiriye. Navê xwe ji peyva Kurdî "frêz" digire—ku riwekeke berxwedêr û bi berfirehî belavbûnê nîşan dide. FIREZZ bawer dike ku huner jî bi heman awayî, bi derbaskirina sînoran, navendan û vegotinên rûniştî, xwe zêde dike û belav dibe. Hilberîna hunerî—çawa ku di dîmenekê, metnekê, pêşangehekê an jî xebateke dengî de xuya dibe—ne tenê wateya xwe ava dike, lê her weha têkiliyên nû, hevhatinên nû û awayên nû yên ramanê diafirîne. FIREZZ armanc dike ku vê tevgera belavbûn û pirbûnê bişopîne û wê berbiçav bike.

Xala destpêkê ya platformê hunera hevdem a Kurdî ye. Lê belê FIREZZ, li dijî vê yekê ku ev qad wekî kategoriya nasnameyeke sabît, girtî û yekta were nirxandin, wê wekî qadeke pêwendiyê ya dînamîk dibîne—qadek ku di navbera erdnîgarî, ziman, tecrubeyên dîrokî û nêzîkatiyên estetîk ên cihêreng de hatiye avakirin. Dema ku hilberînên hunermendên Kurd derdixe pêş, her weha armanc dike ku çarçoveyên hunerî û hizrî yên berfirehtir, yên ku van hilberînan bi wan re têkildar in, ji nîqaşê re veke.

Hunermend, pêşangeh, metn, dîmenên livdar, performans, hunera deng, moda, lêkolîn û xebatên arşîvê, qadên eleqeyê yên bingehîn ên FIREZZê pêk tînin. Platform armanc dike ku arşîveke zindî ava bike—ya ku hilberînên heyî bişopîne, qadê ji nîqaşên rexneyî û teorîk re veke û bîra belavbûyî ya hunera hevdem a Kurdî bike gihîştbar.

Îro agahî, belge û nîqaşên derbarê hunera Kurdî de di nav welat, ziman û saziyên cihêreng de bi awayekî perçebûyî digerin. Hunermend, lêkolîner û temaşevan pir caran dikarin bi awayekî sînordar xwe bigihînin agahiyên ku di heman qadê de hatine hilberandin jî. FIREZZ armanc dike ku di nav vê avahiya perçebûyî de girêdanên nû biafirîne û di navbera hunermend, nivîskar, kurator, lêkolîner û xwîneran de zemîneke ramana hevpar ava bike.

FIREZZ nêzîkatiya xwe ya li hemberî hunera hevdem, ne tenê di çarçoveya nasnameyên ku têne temsîlkirin de destnîşan dike; di heman demê de wê di ser formên estetîk, rêbazên hilberînê, şikestinên dîrokî û nîqaşên hizrî re jî digire dest. Ji ber vê yekê, divê FIREZZ ne tenê wekî platformeke weşanê were dîtin, lê her weha wekî qadeke vekirî ya ku deng û perspektîfên cihêreng dikarin di nav de li hev bicivin.

FIREZZ Editorial Collective bi hatina cem hev a Ebru Ojen, Yonca Karakaş, Fatih Tan, Ahmed Kutlu û Mahsum Çiçek pêk hatiye. Ev kolektîf, ku ji qadên cihêreng ên wekî edebiyat, hunerên dîtbarî, rexne, lêkolîn û xebatên kuratoryal tê, FIREZZê wekî zemîneke hevpar a raman, nîqaş û hilberînê dibîne. Pêvajoyên edîtoryal, li şûna ku ji aliyê navendeke yekta ve werin rêvebirin, bi diyaloga hember, nirxandina rexneyî û hilberîna kolektîf teşe digirin. Polîtîkaya weşanê ya FIREZZê jî ji vê prensîba pirrengî û pirdengiyê tê xurtkirin.

ÇIMA FIREZZ

Tevî ku di bîst salên dawî de di hunera hevdem a Kurdî de zêdebûneke berbiçav a hilberînê pêk hatiye jî, binesaziyeke weşanê ya domdar ku van hilberînan bi awayekî birêkûpêk bişopîne, belge bike û bi rengekî rexneyî binirxîne, hîn bi têrkerî ava nebûye. Her çiqas ku derbarê hunermendan de katalog, metnên pêşangehan, lêkolînên ferdî û naverokên serhêl ên belavbûyî hebin jî, hejmara platformên serbixwe û domdar ên ku van hemûyan di çarçoveyeke hevpar de tînin cem hev, gelekî sînordar e.

Ji aliyê din ve, hilberîna agahiyê ya derbarê hunera Kurdî de bi piranî ji aliyê pêşangeh, sazî û projeyên demkî ve tê diyarkirin. Xuyabûna hunermendekî pir caran di sînorên pêşangeh, bîenal an jî çarçoveya kuratoryal a ku tevlî bûye de asê dimîne. Lê belê pêşketina qadeke hunerî tenê bi domdariya rexne, lêkolîn, hevpeyvîn, weşangerî û xebatên arşîvê ve pêkan e.

Ev pêdivî, bi pêkhateya erdnîgarî ya belavbûyî ya hilberîna hunera Kurdî re hîn zêdetir derdikeve pêş. Di navbera hunermendên ku li bajarên cihêreng ên Tirkiye, Iraq, Îran, Sûriye, Ewropa û Amerîkayê dixebitin de toreke danûstandinê ya birêkûpêk û domdar tune ye. Wekî encama vê yekê, hunermendên ku di heman serdemê de hilberînê dikin jî dikarin ji xebatên hevdu bêxeber bimînin. Ev rewş, herçend ku ji perçebûna ku sînorên siyasî afirandiye tê, di heman demê de pirsgirêkeke çandî, entelektuelî û arşîvî jî ye.

Bi heman awayî, dîroka hunera hevdem a Kurdî jî hîn bi têrkerî nehatiye nivîsandin. Agahiyên derbarê gelek hunermend, înîsiyatîfên hunerî û pêşangehan de di arşîvên kesane, katalogên kevn an jî çavkaniyên ku gihîştina wan sînordar e de bi awayekî perçebûyî dimînin. Ev bîra perçebûyî, ne tenê têkiliya nifşên nû bi dîroka xwe re zehmet dike, lê her weha rê li nirxandina qadê ya bi awayekî giştî jî digire.

Dema ku nîqaşên derbarê hunera Kurdî de pir caran li dora mijarên temsîliyet û nasnameyê kom dibin, mijarên wekî estetîk, form, medya, performans, deng, çanda dîjîtal, pratîkên kuratoryal, bazara hunerê û teoriya hunerê bi têrkerî dernakevin pêş. Lewra pêşketin û xuyabûna qadeke hunerî, bi kapasîteya wê ya hilberîna nîqaşên hundirîn ve girêdayî ye.

FIREZZ tam jî ji van pêdiviyan derdikeve holê.

Platform armanc dike ku hunera hevdem a Kurdî belge bike, arşîvên belavbûyî berbiçav bike, di navbera hunermendan de girêdanên nû biafirîne, qadê ji nîqaşên rexneyî û teorîk re veke û tevkariyê li avabûna qadeke gelemperî ya hunerê bike—qadek ku ji ragihandina nûçeyên pêşangehan wêdetir diçe. Ew armanc dike ku hunera Kurdî di nav nîqaşên gerdûnî yên hunera hevdem de binirxîne û wê wekî parçeyekî çalak ê hilberîna hizrî û estetîk bigire dest. Hinceta herî girîng a FIREZZê li vir radize: tevkariya li binesaziya qadeke gelemperî ya hunerê ku hîn bi tevahî pêk nehatiye. Ev, ji gotineke giştî ya wekî "ragihandina hunera Kurdî" zêdetir guncan û bêtir qebûlkirî ye.

FIREZZ Editorial Collective