Hollanda’nın Utrecht kentinde 9–13 Eylül 2026 tarihl eri arasında düzenlenecek Gaudeamus Festival 2026, çağdaş ve deneysel müziğin farklı biçimlerini bir araya getiriyor. Utrecht’in önemli kültür ve müzik mekânlarından TivoliVredenburg başta olmak üzere kentin farklı noktalarına yayılan festival; yeni besteler, elektronik müzik, performans, ses yerleştirmeleri ve disiplinlerarası üretimleri aynı program içinde buluşturuyor. Festivalin 2026 programında Hardi Kurda, besteci ve ses sanatçısı olarak iki interaktif çalışmasıyla yer alırken, aynı zamanda Gaudeamus Award 2026 jürisinin üyeleri arasında bulunuyor. Hardi Kurda, festival kapsamında Sounding Carpet ve Your Resonance adlı iki ses yerleştirmesini izleyiciyle buluşturacak. Çalışmalar, 9 Eylül’de TivoliVredenburg Pandora Foyer, 12 Eylül’de yine Pandora Foyer ve 13 Eylül’de Park 6’da programlanıyor. Festivalin bu bölümü, Kurda’nın kompozisyon, doğaçlama, performans ve yerleştirme arasındaki sınırları araştıran pratiğini doğrudan görünür kılıyor.
Gaudeamus’un Kurda’yı programına dahil etmesi, sanatçının pratiğinin, bestecilik bağlamı yanında, çağdaş ses sanatı ve deneysel müzik alanında değerlendirilmesi açısından önem taşıyor. Kurda çalışmalarında gözden kaçırılmış, parçalanmış ve görünmez ses dünyalarını araştırırken; sınırlar, yerinden edilme, yasallık ve dinleme politikaları gibi meseleleri ses üzerinden ele alıyor. Bu yaklaşım, kişisel göç deneyimleriyle de ilişki kuran üretimlerini müzik ile çağdaş sanat arasındaki geçirgen alana taşıyor. Festival programında Kurda’nın çalışmalarıyla aynı bağlamda Peni Candra Rini, New European Ensemble, Andy McGraw, Mivos Quartet, Nick Dunston & PULSE, Ragazze Quartet ve Katharine Dain gibi farklı disiplinlerden ve coğrafyalardan sanatçılar da yer alıyor. Gaudeamus 2026, müziği konser salonuyla sınırlamayan; sesin performans, beden, teknoloji ve mekânla ilişkisini araştıran geniş bir üretim alanı oluşturuyor.
Sounding Carpet
Hardi Kurda’nın ses pratiği ve iki interaktif çalışması
Hardi Kurda’nın pratiği, bestecilik, doğaçlama, ses sanatı, performans ve yerleştirme arasındaki sınırları araştıran disiplinlerarası bir üretim alanı oluşturur. Kendini “sound artist, composer, improviser, violinist and researcher” olarak tanımlayan Kurda, özellikle “found score” (buluntu partisyon) kavramı üzerinden gündelik nesneleri, bedenleri, mekânları, arşivleri ve teknolojik verileri müzikal birer malzemeye dönüştürür. Bu yaklaşımda nota, geleneksel müzik yazısının sembollerinden oluşan bir sistem olmaktan çıkar; bir halının deseni, bir gazete, bir harita, bir sağlık günlüğü ya da bedenin ürettiği elektriksel sinyaller de okunabilir ve dönüştürülebilir bir partisyona dönüşür. Kurda’nın üretimi aynı zamanda sınırlar, yerinden edilme, yasallık ve dinleme politikaları üzerine yoğunlaşır. Gaudeamus da sanatçının çalışmalarını “gözden kaçırılmış, parçalanmış ve görünmez ses dünyalarını” araştıran bir pratik olarak tanımlar.
Bu yaklaşımın iki farklı örneği Sounding Carpet ve Your Resonance adlı interaktif ses yerleştirmelerinde belirginleşir. Sounding Carpet, geleneksel el yapımı bir Kürt halısını “found score” olarak ele alır. Halının üzerindeki semboller ve dokular, izleyicinin fiziksel müdahalesiyle ses üretimine açılır. Ziyaretçi parmaklarını halının yüzeyine bastırıp hareket ettirdikçe çalışmanın içine yerleştirilmiş farklı gürültü ve ses katmanları aktive olur; böylece halının geçmişten taşıdığı semboller, dinleme yoluyla bugüne yeniden bağlanır. Kurda’nın kendi açıklamasında çalışma, tekstilin bir buluntu partisyona dönüştürülmesi olarak tanımlanır. İşin bir versiyonu 2018’de Erbil ve Süleymaniye’de düzenlenen SPACE21 Sound Art and Experimental Music Festival kapsamında gösterilmiştir. Çalışmanın Gaudeamus 2026 sunumu ise Kulturbryggan ve Swedish Art Grant Committee tarafından sipariş edilen versiyona dayanır; kodlama uygulaması Carlo Cattano tarafından gerçekleştirilmiştir.
Your Resonance ise ses üretiminin kaynağını kültürel bir nesneden insan bedenine taşır. Çalışma, Kurda’nın annesinin sağlık kontrolü sırasında tuttuğu günlükten hareket eder. Annesinin 2019’da hayatını kaybetmesinin ardından ona adanan bu çalışma, günlüğü bir başka “found score” olarak ele alır. Kurda, gündelikte kayıtlı olan izleri, okunacak bir hatıra olarak bırakmak yerine, onları ses ve performans ilişkisi içinde yeniden üretir. İşin interaktif yapısında ECG (elektrokardiyogram) verileri kullanılır: kalbin elektriksel aktivitesi gerçek zamanlı olarak okunur ve çeşitli ses manipülasyonlarına dönüştürülür. Böylece bedendeki elektriksel sinyal müzikal malzemeye dönüşür ve izleyicinin bedeni ile üretilen ses arasında doğrudan bir geri besleme sistemi kurulur. Eserin ilk üretimi Public Art Agency of Västra Götaland Region tarafından 2015–2019 döneminde sipariş edilmiştir.
İki çalışma birlikte düşünüldüğünde Kurda’nın “found score” yaklaşımının iki ayrı maddi alan üzerinden nasıl işlediği görülebilir: Sounding Carpet kültürel hafızayı bir tekstil yüzeyinde ve onun sembollerinde ararken, Your Resonance kişisel hafızayı bedenin elektriksel ritmine taşır. Birinde halının deseni ses üretmek için okunur; diğerinde kalbin elektriksel hareketi müzikal bir kompozisyonun verisine dönüşür. Kurda böylece nesne, beden, hafıza ve ses arasındaki sınırları geçirgen hale getirerek müziği yalnızca işitilen bir form olmaktan çıkarıp dokunulan, okunan ve bedensel olarak deneyimlenen bir alana dönüştürür.
Kürt çağdaş müziğinde Hardi Kurda’nın özgün konumu
Hardi Kurda, Kürt müziği içinde geleneksel repertuvarı çağdaş müzik teknikleriyle yeniden yorumlayan bir besteciden daha farklı bir yerde duruyor. Onun pratiğinin özgünlüğü, Kürt ses kültürünün kendisini bir araştırma, arşivleme ve deneysel üretim alanına dönüştürmesinde ortaya çıkıyor. Süleymaniye’de kurduğu SPACE21 Sound Gallery, bu yaklaşımın kişisel üretimleriyle sınırlı olmadığını gösteriyor. 2017’den bu yana SPACE21 üzerinden deneysel müzik ve ses sanatı festivalleri, atölyeler, araştırmalar, yayınlar ve bir plak şirketi geliştiren Kurda, Kürdistan Bölgesi’nde çağdaş ses üretimi için bağımsız bir altyapı oluşturuyor.
Bu açıdan Kurda’nın konumu iki yönde önem kazanıyor. Birincisi, Kürt müziğinin yalnızca geleneksel müzik repertuvarı üzerinden temsil edilmesine karşı alternatif bir çağdaş üretim alanı açıyor. Serbest doğaçlama, elektroakustik müzik, elektronik ses, radyo, gürültü, interaktif teknoloji ve ses yerleştirmeleri gibi pratikleri Kürt deneyimiyle ilişkilendiriyor. Khabat Abas ile oluşturduğu Duo Moment bunun erken örneklerinden biri: 2016–2020 arasında Berlin ve Londra’da gerçekleştirilen doğaçlama performanslardan oluşan Broken Resonance albümünde Abas çello, Kurda ise açık radyo devresi ve canlı elektroniklerle çalışıyor.
İkinci ve belki daha önemli yön ise ses arşivi meselesi. Kurda’nın Archive Khanah projesi, Kürt müzik tarihini yalnızca korunması gereken tamamlanmış eserlerden oluşan bir repertuvar olarak görmüyor. Proje, özellikle 1920’lerden 1970’lere kadar Kürdistan ve Irak’ta kayda geçmiş, unutulmuş veya kurumsal arşivlerin dışında kalmış sesleri topluluk temelli ve interaktif bir yöntemle yeniden dolaşıma sokmayı amaçlıyor. King’s College London’daki Beyond 1932 araştırması kapsamında tanıtılan proje, arşivin kim tarafından oluşturulduğu, hangi seslerin “arşivlenmeye değer” kabul edildiği ve hangi seslerin tarih dışında bırakıldığı sorularını gündeme getiriyor.
Bu nedenle Kurda’nın yaptığı şey, “Kürt müziği nedir, kim tarafından kaydedilir, nasıl saklanır ve nasıl dinlenir?” sorularını müzikal pratiğin kendisinin konusu haline getirmek. UC Santa Barbara’daki Center for the Interdisciplinary Study of Music’in 2025’teki Archive Khanah sunumu da projeyi özellikle Kürt kaset kültürü, diasporik hafıza ve topluluk temelli arşivcilik bağlamında değerlendiriyor.
Kurda’nın radyo kullanımı da bu bağlamda önem taşıyor. Çocukluğunda Süleymaniye’deki ağabeyinin radyo tamirhanesinde radyo frekanslarıyla kurduğu ilişki, daha sonra çalışmalarında yeniden ortaya çıkıyor. Özellikle illegal journey to Europe deneyiminden kaynaklanan radyo parazitlerini ve frekanslarını ses malzemesine dönüştürüyor. Böylece radyo, sınır, göç, iletişim, yasallık ve erişim meselelerini taşıyan bir araç haline geliyor.
Bu çerçevede Kurda’yı Kürt çağdaş müziğinde besteci, ses sanatçısı, arşivci, küratör olarak birlikte düşünmek daha doğru. Kendi pratiğinde beste ile deneysel ses sanatını birbirinden ayırmadığı gibi, sanatçı olarak üretimi ile Kürdistan’da çağdaş ses alanı için kurum ve arşiv oluşturma faaliyetini de birbirinden ayırmıyor. SPACE21 ve Archive Khanah, bu nedenle Kurda’nın sanat pratiğinin, Kürt çağdaş müziğine yaptığı daha geniş müdahalenin parçalarıdır.
Hardi Kurda
Hardi Kurda, besteci, ses sanatçısı, doğaçlamacı, kemancı ve araştırmacıdır. Süleymaniye, Kürdistan Bölgesi merkezli SPACE21 Sound Gallery’nin kurucusu ve küratörüdür. 2017’den bu yana SPACE21 aracılığıyla Kürdistan Bölgesi’nde deneysel müzik ve ses sanatı festivalleri, atölyeler, araştırma projeleri, yayınlar ve uluslararası işbirlikleri yürütmektedir. Ayrıca Archive Khanah adlı etkileşimli ses arşivi projesinin kurucusudur.
Kurda, Süleymaniye Güzel Sanatlar Enstitüsünde müzik eğitimi aldı; Gothenburg Academy of Music and Drama’da müzik kompozisyonu alanında lisans ve yüksek lisans yaptı. Goldsmiths, University of London‘da doktora eğitimini tamamladı. 2025 yılında Found Scores: Listening in a Time of Crisis başlıklı doktora tezini Goldsmiths’e sundu.
Sanatsal pratiği kompozisyon, doğaçlama, elektroakustik müzik, ses yerleştirmesi, radyo ve performansı bir araya getirir. Geliştirdiği Found Scores yaklaşımı kapsamında halı, ECG cihazı, kitap, harita ve radyo devresi gibi gündelik veya işlevsel nesneleri alternatif müzikal partisyonlara dönüştürür. Sounding Carpet, Your Resonance, Illegal Frequencies, Radiola Springs, Illegal Score – Dukan Dam, Vibration of Books ve Voice Notes seçilmiş çalışmaları arasındadır.
Kurda’nın çalışmaları Sonorities Festival (Belfast), Borderline Festival (Atina), MaerzMusik (Berlin), Café OTO (Londra), Irtijal Festival (Beyrut), Le Guess Who? (Utrecht) ve New Music Biennial / Southbank Centre (Londra) gibi uluslararası kurum ve festivallerde sunuldu. Radio Art Residency (Halle), Beyond 1932 (King’s College London) ve Le Guess Who? / Reproduction (Goa) gibi programlarda sanatçı rezidansları gerçekleştirdi.
Kurda ayrıca Gaudeamus Award 2026 jüri üyelerinden biridir. Eylül 2026’da Utrecht’teki Gaudeamus Festival kapsamında Sounding Carpet ve Your Resonance adlı iki interaktif ses yerleştirmesini sunacaktır.
Duo Moment‘in çellist Khabat Abas ile kurucu ortaklarından olan Kurda, Broken Resonance ve Illegal Performancealbümlerini yayımladı; solo albümü Radiola Springs ise 2022’de yayımlandı.
info@firezz.com
Yorumlar (0)